Vijf keer waarom?

Met voorbeelden en tips

Eén van onze favoriete tools is de ‘vijf keer waarom’? Elke keer weer als we deze techniek toepassen in een procesverbetering, zijn mensen verrast. Vooral omdat het eigenlijk zo simpel is. Ook leren hoe je deze techniek inzet? Lees dan onderstaand artikel!

In dit artikel:

  • Leggen we uit wat de ‘vijf keer waarom’ inhoudt inclusief voorbeeld
  • Vertellen we hoe je de ‘vijf keer waarom’ toepast
  • Geven we je vijf tips om de zelf aan de slag te gaan

Vijf keer waarom

De ‘vijf keer waarom’ is een techniek die binnen lean projecten veel wordt toegepast. Het helpt je om de oorzaak van een probleem te ontdekken. Als je dit niet goed doet, kan het zijn dat je iets maar half oplost. Of dat je het achterliggende probleem mist, waardoor er helemaal niks opgelost wordt.

Daarom moet je je altijd afvragen waarom zich iets voordoet. En dat doe je niet één keer, maar soms wel vier, vijf of zes keer. Een probleem waar wij bijvoorbeeld tegenaan liepen, was dat de flip-overs die we gebruiken tijdens trainingen snel kreukelden. Hierop hebben we voor onszelf de ‘vijf keer waarom’ toegepast: 

  • Waarom zijn de flip-overs zo gekreukeld? > Omdat we ze te gehaast hebben ingepakt.
  • Waarom hebben we ze zo gehaast ingepakt? > Omdat we snel moesten opruimen na afloop.
  • Waarom moesten we snel opruimen na afloop? > Omdat de ruimte geboekt was voor een volgende meeting.

Dit is de oorzaak van het probleem. Oplossing: zorgen dat na elke training de ruimte nog minimaal een half uur geboekt is! 

 

Toepassing in de praktijk

De ‘vijf keer waarom’? kun je altijd en overal toepassen. In de praktijk gebruiken we deze tool vaak in de analyse fase en dan vaak in combinatie met een Ishikawa (visgraat) of bij de acht verspillingen.

Bij een Ishikawa analyse inventariseer je eerst de verschillende oorzaken van het probleem. Deze zet je in de verschillende ‘graten’. Vervolgens pas je bij elke oorzaak de ‘vijf keer waarom?’ toe. Je zult zien dat verschillende oorzaken veroorzaakt worden door hetzelfde probleem. Dat noem je de grondoorzaak, en dat zijn de dingen die je wil gaan oplossen. Hetzelfde kun je doen met de verschillende verspillingen die je opgehaald hebt.

Drie tips

Ook al is deze techniek heel simpel, soms loop je toch even vast. Hierbij drie tips die je gaan helpen:

1. Stel de goede waarom vraag

Het kan best lastig zijn om de goede waarom vraag te stellen. Zo is er bijvoorbeeld een verschil tussen ‘waarom doet een medewerker niet haar best?’ en ‘waarom doet een medewerker niet haar best om alle velden van het formulier in te vullen?’. Probeer de vraag dan ook zo concreet mogelijk te verwoorden.

2. Wees kritisch op de antwoorden

We hebben wel eens sessies gehad, waarbij mensen uitkomen op ‘het beleid van de huidige minister’. Really? Is dat echt de oorzaak van het probleem? Waarschijnlijk niet. Wees daarom kritisch op de antwoorden die gegeven worden en ga niet te snel verder.

3. Stop op tijd

Soms kun je wel eindeloos ‘waarom?’ blijven doorvragen, maar schiet het zijn doel een beetje voorbij. Stop bij het antwoord waarvan je denkt dat als je dat oplost, het probleem voorbij is.

In de praktijk leren hoe je de ‘vijf keer waarom?’ goed toepast? Kijk dan eens bij de green belt training!

Ook interessant:

Alle artikelen bekijken
Samenwerken en presteren
Samenwerken en presteren

Goede samenwerking is essentieel voor het verbeteren van processen. Daarom is het belangrijk je ook te richten op de onderlinge verhoudingen in een team. De piramide van Lencioni is een praktisch model dat helpt om de juiste stappen te zetten.

Een goede projectdoelstelling
Een goede projectdoelstelling

Een SMART-geformuleerde projectdoelstelling zorgt ervoor dat je houvast en richting hebt in een project. Hierdoor wordt het makkelijker om resultaten op te leveren omdat het voor de opdrachtgever, projectleider en het team duidelijk is wat er in het project moet gebeuren.

Gemba walk
Gemba walk

In dit artikel leggen we je in zeven stappen uit hoe je een gemba walk doet. Op deze manier doorloop je het proces, ontdek je wat er wel en niet goed gaat en kun je meteen aan de slag met verbeteren.

Alle artikelen bekijken